ผมเคย review proposal โซล่าเซลล์ให้กับโรงงานแห่งหนึ่ง แล้วพบว่าทีมวิศวกรตั้งใจจะติดระบบ “100,000 kW” เพราะโรงงานใช้ไฟ 100,000 kWh/เดือน
ตัวเลขนั้นผิด 500 เท่า
ไม่ใช่เรื่องตลกครับ ความสับสนระหว่าง kW และ kWh พบบ่อยมากในการ spec ระบบโซล่าเซลล์ และถ้าคิดผิดตั้งแต่ต้น ทุกอย่างที่ตามมาก็ผิดหมด ทั้งขนาดระบบ ค่าใช้จ่าย และระยะเวลาคืนทุน
บทความนี้จะอธิบายให้ชัดเจนครั้งเดียว และคุณจะไม่สับสนอีกเลย
kW คืออะไร?
kW (กิโลวัตต์) คือหน่วยวัดกำลังไฟฟ้า ณ ขณะหนึ่ง บอกว่าระบบ “ใหญ่แค่ไหน” ไม่ใช่ “ผลิตได้เท่าไหร่”
เปรียบง่ายๆ: kW คือความเร็วของรถ ระบบ 300 kW หมายความว่าผลิตไฟได้สูงสุด 300 kW ตอนแดดจัดที่สุด เช้าตรู่อาจได้แค่ 50 kW ช่วง 11.00–13.00 น. พุ่งขึ้นถึง 280–300 kW และตอนเย็นก็ลดลงอีก ตัวเลขนี้เปลี่ยนแปลงตลอดวัน
kWh คืออะไร?
kWh (กิโลวัตต์ชั่วโมง) คือหน่วยวัดพลังงานที่สะสมตลอดช่วงเวลาหนึ่ง บอกว่าระบบ “ผลิตได้เท่าไหร่” ในรอบเวลานั้น
ถ้า kW คือความเร็ว kWh คือระยะทางที่วิ่งได้ทั้งหมด kWh คือสิ่งที่ปรากฏในบิลค่าไฟทุกเดือน มันคือตัวเลขที่คุณจ่ายเงินจริงๆ
ตอนนี้เข้าใจแต่ละตัวแล้ว ทีนี้มาดูว่าทั้งสองตัวเชื่อมกันยังไงในทางปฏิบัติ
kW กับ kWh เชื่อมกันยังไง?
kW บอกว่าระบบ “ใหญ่แค่ไหน” ส่วน kWh บอกว่าระบบ “ผลิตได้เท่าไหร่” ซึ่งเป็นคนละเรื่องกัน ระบบ 300 kW ในไทยผลิตพลังงาน 36,000–42,000 kWh/เดือน หรือ 1,200–1,400 kWh/วัน ขึ้นอยู่กับทิศหลังคาและสภาพอากาศ
ถ้าโรงงานใช้ไฟ 100,000 kWh/เดือน ระบบ 300 kW จะช่วยได้ 36–42% ของบิลรวม
สูตรคำนวณที่ต้องรู้
สูตรหลัก
พลังงานต่อปี (kWh) = ขนาดระบบ (kWp) × Peak Sun Hour × 365 × Performance Ratio
ค่าอ้างอิงสำหรับประเทศไทย
- Peak Sun Hour เฉลี่ย: 4.5–5.0 ชั่วโมง/วัน
- Performance Ratio ของระบบดี: 80–85%
ตัวอย่างคำนวณจริง
ระบบ 300 kWp × 4.8 PSH × 365 × 0.82 PR = 431,366 kWh/ปี ≈ 35,947 kWh/เดือน ซึ่งอยู่ในช่วง 36,000–42,000 ที่ประมาณไว้
ลองตรวจ proposal ของคุณด้วยสูตรนี้ได้เลย ถ้าตัวเลขไม่ตรง ให้ถามผู้รับเหมาทันที
ข้อผิดพลาดที่แพงที่สุดในการ Spec ระบบ
ย้อนกลับไปที่เรื่องตอนต้น โรงงานใช้ไฟ 100,000 kWh/เดือน ควรติดระบบกี่ kW?
คำตอบผิด: 100,000 kW (นำ kWh ไปเป็น kW โดยตรง)
คำตอบถูก: ประมาณ 200–280 kW (คำนวณจาก Load Profile กลางวัน)
ความแตกต่างคือ 357 เท่า ถ้าเผลอ spec ผิด ค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นจะไม่ใช่แค่เรื่องเล็กน้อย
Specific Yield ตัวเลขสำคัญที่ต้องดูใน Proposal ทุกฉบับ
Specific Yield คืออะไร?
Specific Yield คือ kWh ที่ผลิตได้ต่อ 1 kWp ของระบบต่อปี บอกว่าระบบที่เสนอมาคุ้มค่าหรือเปล่าโดยไม่ต้องคำนวณเองทั้งหมด
เกณฑ์ที่ดีในไทย
ระบบคุณภาพดีในไทยควรได้ 1,400–1,600 kWh/kWp/ปี
สัญญาณอันตรายใน Proposal
ถ้า Proposal เสนอต่ำกว่า 1,200 kWh/kWp/ปี ให้ถามทันทีว่าทำไม
สาเหตุที่เป็นไปได้คือ Shading จากสิ่งกีดขวาง, Tilt Angle ที่ไม่เหมาะสม หรืออุปกรณ์คุณภาพต่ำ Specific Yield ต่ำ = คืนทุนช้ากว่าที่คำนวณไว้ทุกกรณี
FAQ — คำถามที่ถามบ่อยเกี่ยวกับ kW และ kWh
kWp กับ kW ต่างกันยังไง?
kWp (peak) คือกำลังผลิตสูงสุดภายใต้สภาพแสงมาตรฐาน 1,000 W/m² ส่วน kW คือกำลังที่ผลิตได้จริงในขณะนั้นซึ่งมักต่ำกว่า kWp เสมอ ตามสภาพจริงในไทย ระบบ 300 kWp มักผลิตได้จริงเฉลี่ย 200–250 kW ช่วงกลางวันธรรมดา
ถ้า Monitoring แสดง kW สูงทุกวัน แสดงว่าระบบดีไหม?
ไม่ได้บอกอะไรโดยตรง ตัวเลขที่ต้องดูคือ Performance Ratio (PR) ซึ่งเปรียบเทียบพลังงานที่ผลิตจริงกับที่ควรผลิตได้ตาม spec ระบบดีควรมี PR ที่ 75–85% ถ้าต่ำกว่า 70% ต่อเนื่องแสดงว่าระบบมีปัญหา
ควรติดระบบกี่ kW เพื่อลดค่าไฟ 50%?
ไม่มีสูตรตายตัว เพราะขึ้นอยู่กับ Load Profile กลางวันของโรงงาน โรงงานที่ใช้ไฟ 80% ในช่วง 08.00–16.00 น. จะลดค่าไฟได้มากกว่าโรงงานที่กระจายการใช้ไฟ 24 ชั่วโมง แม้ขนาดระบบเท่ากัน ต้องคำนวณจากบิลค่าไฟจริงและ Load Profile รายชั่วโมง
ถ้าค่าไฟลดแค่ 30% ทั้งที่ spec บอก 40% เกิดจากอะไร?
มาจากหลายสาเหตุ เช่น โรงงานใช้ไฟกลางคืนมากขึ้นหลังติดตั้ง, PR จริงต่ำกว่า spec เพราะฝุ่นสะสม หรือ Shading ที่ไม่ได้ประเมินไว้ ควรดูรายงาน Monitoring เปรียบเทียบ kWh จริงกับที่ควรผลิตได้
เพราะการออก Spec ผิดเพียงครั้งเดียว อาจหมายถึงต้นทุนที่สูญเสียไปนับแสนบาท หากคุณไม่แน่ใจว่าโรงงานของคุณควรติดตั้งระบบกี่ kW ให้ทีมวิศวกรของ I POWER ช่วยคำนวณและประเมินหน้างานฟรี